De-Fi, kelime anlamı Decentralized Finance yani Merkeziyetsiz Finans olan, hiçbir merkez ve otoriteye bağlı olmayan finansal yapıların ismidir. DEX ise Decentralized Exchange yani yine hiçbir merkez ve otoriteye bağlı olmayan, merkeziyetsiz borsa platformlarıdır.

De-Fi ve DEX platformlarında yani merkeziyetsiz finans sistemlerinde ve merkeziyetsiz borsalarda kripto varlıklarla kredi alma, kredi verme, sigorta, alışveriş, pazaryeri vb. gibi işlemler yürütülür. Son zamanlarda isimleri çok duyulan Compound Coin (COMP), Kyber Network coin (KNC), 0x Coin (ZRX), Bancor token (BNT), Synthetix Network Token (SNX), Maker coin (MKR), UniSwap token (UNI), Aave coin (LEND) gibi dijital para birimleri de merkeziyetsiz finans uygulamalarının ürünleridir.

De-Fi platformlarında bir neden-sonuç ve amaç ilişkisi vardır. Yapılacak işlemler ve bu işlemlerin hangi koşullarda yapılabilecekleri net kurallar halinde bellidir. Akıllı sözleşmeler ve konsensüs protokolleri ile bu işlemler yürütülür.

De-Fi ve DEX, yani merkeziyetsiz finans platformları ve merkeziyetsiz borsalar, daha demokratik ve özgürlükçü bir finans sistemi yaratmak için geliştirilmiştir. Buradaki amaçlardan biri de, geleneksel bankacılık ve finans sistemlerine erişimi olmayan insanlara ulaşabilmektir.

Merkeziyetsiz finans platformları (De-Fi’ler) ve merkeziyetsiz borsalar (DEX’ler) kullanıcıların tüm varlık kontrollerini kullanıcılarının kendisine bırakır ve ekosistem içinde eşler arası (P2P) etkileşim gerçekleşir.

De-Fi ve DEX’lerde bir aracıya ve hizmet sağlayıcıya ihtiyaç duyulmadığı için işlem masrafları ve komisyonlar çok çok düşüktür. Öte yandan bir otoriteye ya da merkeze bağlı olunmadığından finansal özgürlük ve işlem gizliliği de temeldir.

Merkeziyetsiz Borsa (DEX) Nedir?

Merkeziyetsiz borsalarda kayıt ve kimlik bildirme gibi yasal zorunluluklar yoktur. Borç alıp verme, kripto para alıp satma, kripto varlık transfer etme (coin alma – gönderme) gibi işlemler iki kullanıcının cüzdanları arasında karşılıklı ve doğrudan gerçekleştirilir. Bu durumda aslında iki arkadaşın kendi aralarında birbirlerine kripto para alıp satmaları da bir tür merkeziyetsiz borsa ve merkeziyetsiz finans işlemidir. Merkeziyetsiz borsa (DEX) bunun biraz daha gelişmiş halidir; işlem bir blok zinciri üzerinde gerçekleştirilir. DEX yani merkeziyetsiz borsalarda kripto varlıklarınızı borsanın spot cüzdanına yatırmazsınız, yani varlığınızı borsaya emanet etmezsiniz. Doğrudan kendi cüzdanınızda kontrol altındadır.

İlginizi Çekebilir:  Grayscale, kurumsal düzeyde bir DeFi fonu ve endeksi başlatıyor

Merkeziyetsiz borsaların “zincir üstü emir defterleri”,“zincir dışı emir defterleri” ve “otomatik piyasa yapıcılar” şeklinde farklı teknolojik altyapıları kullanan versiyonları mevcuttur.

Merkeziyetsiz borsaların çoğunda MetaMask ve Trust Wallet gibi güvenlikli merkeziyetsiz cüzdan uygulamaları kullanılır.

Merkeziyetsiz Finans ve Merkeziyetsiz Borsaların Piyasadaki Yeri

Yazı yayına hazırlandığında merkeziyetsiz borsaların (DEX) toplam işlem hacimleri 7,1 Milyar Amerikan Doları’nın üzerindeydi. Bu rakam çok yüksek gibi gözükse de, merkeziyetsiz borsalar (DEX), merkezi borsalara (CEX) oranla sadece %3,5’luk bir pazar payına sahiptir. 

En Büyük Merkeziyetsiz Borsalar (DEX)

Bunların başında 3,7 Milyar Dolar’ın üzerinde işlem hacmiyle Mdex geliyor. Tek başına DEX yani merkeziyetsiz borsa pazarının %52’sinin hakimi olan Mdex’i yeni popüler olan UniSwap, PancakeSwap ve SushiSwap takip ediyor. Günlük altışar milyonun üzerinde ziyaretçisi olan bu borsalardan UniSwap’ın işlem hacmi 1,1 Milyar Dolar’ın üzerinde, PancakeSwap ise 743 Milyon Dolar günlük işlem hacmine sahip. SushiSwap günlük 260 Milyon Dolar işlem hacmiyle onları takip ediyor. Diğer büyük merkeziyetsiz borsalar (DEX) listesi ise şöyle devam ediyor: Compound Finance, 0x Protocol, Curve Finance, Aave, Bancor Network, Balancer, Mirror, JustSwap, Julswap, DODO, Quickswap, TokenIon, Synthetix Exchange, Pangolin, 1Inch, Bamboo Relay ve diğerleri…

En İyi Merkeziyetsiz Finans Coin’leri – De-Fi Coin’ler

Merkeziyetsiz finans platformlarının yani De-Fi’lerin kendi ekosistemlerinde kullanılan ve çeşitli işlemleri gerçekleştirmek için geliştirdikleri yerel dijital para birimlerine token denir. De-Fi token ya da De-Fi coin piyasasının toplam işlem hacmi an itibariyle 91 Milyar Amerikan Doları’ndan büyüktür. Ethereum’un piyasa değerinin 211 Milyar Dolar olduğu göz önüne alınırsa bu rakamın ne denli büyük olduğu anlaşılabilir. En iyi De-Fi coin’ler arasında ilk sırayı Uniswap (UNI) coin almaktadır. Sırasıyla onu takip edenler : Chainlink (LINK), Terra (LUNA), Aave (AAVE), Dai (DAI), Synthetix Network Token (SNX), Sushi (SUSHI), cETH (CETH), cDAI (CDAI), cUSDC (CUSDC), The Graph (GRT), Maker (MKR), Compound (COMP), xSUSHI, PancakeSwap (CAKE), UMA, THORChain (RUNE), Bancor Network Token (BNT), yearn Finance (YFI), 0x (ZRX)’tir.

İlginizi Çekebilir:  Bitcoin ve DeFi ile ilgili ABD'de çarpıcı bir anket yapıldı: Herkes BTC'yi biliyor ve DeFi'a yatırım yapmayı plânlıyor
Bitcoin ve kripto paralarla ilgili en güncel ve son dakika haberlerine anında ulaşmak için Gazetecoin.com'u Twitter’da takip edin, Google News’te takip edin, Instagram’da takip edin, Facebook sayfamızı beğenin ve Telegram kanalımıza katılın!