Fabian Irsara / Unsplash

Bir kripto paranın saklanması, alınıp-gönderilmesi (transfer) ve yatırılıp çekilmesi için oluşturulan, kripto paranın kendi algoritması ile üretilmiş, yüksek güvenlikli, taklit edilemez, çoğaltılamaz, kopyalanamaz, kripto paranın altyapısını kullandığı blok zincirine bağlı uygulamaya cüzdan ya da Wallet (Cüzdan) denir. Wallet yani cüzdan kripto varlıklarınızı elinizde tutmanın tek yoludur. Size kripto para piyasasında herkesin merak ettiği kripto para cüzdanı nedir, kripto para cüzdanı nasıl oluşturulur, kripto para cüzdanı nasıl alınır, kripto para cüzdanı nasıl kullanılır gibi soruların bunun cevabını vermeye çalışalım.

Kripto para varlıklarınızı güvenle taşımanız ve sahip olmanız gerekir. Sektörde hemen hemen herkesin bildiği “Not your keys, not your coins” şeklindeki “Anahtarın senin değilse, coinlerin senin değildir” söz çok önemlidir. Yani herhangi bir borsadan Bitcoin veya herhangi bir kripto para aldınız bu, borsada otomatik olarak üyelik açtığınızda oluşan cüzdanda durur. Ancak bu size teknik olarak ait değildir çünkü borsanın cüzdanında muhafaza edersiniz. Borsaları bir kurum olarak düşünürseniz, bu varlıkları sizin için tutarlar ancak herhangi bir siber saldırı sırasında varlıklarınızın yok olması konusunda yapacağınız pek de bir şey olmayabilir. Kripto paralarınıza gerçekten sahip olmanız demek kendi özel anahtarlarınızı yönetiyor anlamına gelir ve bu yüzden Özel anahtarlarınızı kontrol etmenin ve yönetmenin tek yolu kendi cüzdanınıza sahip olmaktır. Kripto para endüstrisinde üç farklı cüzdan kullanılır:

  • Online cüzdanlar (Çevrimiçi cüzdanlar)
  • Donanım cüzdanlar (USB cüzdanlar)
  • Soğuk cüzdanlar
  • Kripto para borsalarında bulunan ancak size ait olmayan cüzdanlar

Kripto para borsa cüzdanları nedir? Kripto para borsa cüzdanlarının çalışma sistemi nasıldır?

Kripto para cüzdanları çok çeşitli biçimlerde olabilirler. Kripto para borsaları tarafından yatırımlarınız karşılığı size sunulan online cüzdanlar, genelde tek kullanımlık olup, yatırımınız aslında cüzdanınızda değil, borsada saklanmaktadır. Diyelim ki bir arkadaşınız Binance borsasındaki cüzdanınıza bir miktar coin gönderdi. Bu coin’ler cüzdanınıza gelir gelmez borsaya aktarılır ve cüzdan da imha edilir. Tekrar para transferi yapılması gerektiğinde, size yeni bir cüzdan verilir.

İlginizi Çekebilir:  Decred (DCR) coin nedir, nereden ve nasıl alınır?

Online cüzdanlar nedir? Çalışma sistemi nasıldır?

Bir kripto para borsasına bağlı olmayan, yazılım şeklindeki online cüzdanlar. Bunlar masaüstü / dizüstü bilgisayarlar ya da mobil cihazlar (akıllı telefon ve tabletler) için geliştirilmiş olabilirler. Cüzdanın yönetimi sizdedir ve cüzdanınıza aktardığınız kripto para birikiminiz, cüzdanınızda kalır. Birisi size kripto para göndermek istediğinde, o kişiye cüzdan numaranızı verirsiniz. Çoğu online cüzdan uygulaması sınırsız sayıda cüzdan numarası üretebilir, böylece her seferinde farklı numara kullanabilirsiniz. Ya da oluşturulan size özel QR kodu okutarak transfer gerçekleştirilebilir. Bu cüzdanlara erişebilmek  ve yönetebilmek için, anahtarına (bir nevi şifre) sahip olmanız gerekir. Anahtara sahip olmadan cüzdanınıza para gelebilir ve cüzdan bakiyesini görebilirsiniz (cüzdan numaranızı bilen başkaları da görebilir) ancak para çekip-gönderemezsiniz (başkaları da bunu yapamaz).

Donanım cüzdanları nedir? Çalışma sistemi nasıldır?

Donanım şeklindeki elektronik cüzdanlar. Bunlar bir USB bellek boyutunda ve görünümündedir. Bilgisayarınıza bağladığınızda özel yazılımı sayesinde cüzdana erişebilir, para transferi yapabilirsiniz. Ancak bilgisayarınızdan bağlantısını kestiğinizde, kimse erişemez. Bu sayede hırsızlık, hack gibi olaylara karşı kripto para yatırımlarınız güvende olur. Bu cüzdanları yanınızda taşıyabilirsiniz. İnternete bağlı bir bilgisayara takılabildikleri her yerde kullanılabilirler. Bunlara örnek olarak Ledger Nano S, Ledger Nano X ve Trezor marka USB kripto para cüzdanlarını örnek gösterebiliriz. Bu cüzdanlara kendi sitelerinden ya da Türkiye’de hizmet veren Hepsiburada veya Trendyol gibi e-ticaret platformlarından sahip olabilirsiniz.

Soğuk cüzdanlar nedir? Soğuk cüzdanların çalışma sistemi nasıldır?

Soğuk cüzdanlar yani offline cüzdanlar. Bunlar sadece önceden oluşturulmuş birer cüzdan numarası ve anahtarından ibarettir. Bunları kağıda basarak, kağıda not ederek kullanabilirsiniz ya da hafızanıza güveniyorsanız ve ezberleyebilirseniz (ki aslında imkansızdır) brain-wallet yani hafızanızdaki cüzdan olarak kullanabilirsiniz.

Bitcoin, Ethereum gibi bilindik ve popüler kripto paraları piyasadaki tüm borsaların cüzdanları, cüzdan yazılımları, mobil cüzdanlar, donanım cüzdanlar destekler. Ancak bir de söz konusu coin’lerin platformlarının kendi yayımladıkları resmi cüzdan uygulamaları ya da yazılımları vardır. Bu cüzdanlar sayesinde yatırımınızı, söz konusu kripto para platformunun kendisinde tutmuş olursunuz. Çoğu kripto para platformu, yatırımlarınızı bu şekilde saklamanız karşılığında size bir miktar ödül (faiz) vaat eder. Ayrıca coin’in kendi cüzdanını kullanmak, daha hızlı işlem süresine ve daha düşük işlem maliyetine karşılık gelebilir.

İlginizi Çekebilir:  Stop loss nedir, Stop loss nasıl yapılır, stop loss ne demek?

Private Key nedir? Public Key nedir? Private Key ile Public Key arasındaki farklar nelerdir?

Kripto para cüzdanlarında dikkat etmeniz gereken en önemli şeylerden biri de Public Key ile Private Key ayrımıdır.

Public Key: Birine Bitcoin veya herhangi bir kripto para yolladığınızda ‘herkese açık gözüken’ anahtardır. Bunu şu anki bankacılık sisteminde hesabınıza özel IBAN olarak da düşünebilirsiniz. Yani bu bizim kripto para cüzdanımızdaki adresimizdir. Örnek olarak birine kripto para yollarken onun adresini bilmeniz gerekir ki ona kripto para gönderebilesiniz, aynı durum kripto para alırken de geçerli, public key’inizi karşı tarafla paylaşırsanız kripto para transferi cüzdanınıza gerçekleşir.

Private Key: Bu da sadece size ait ve sizin bilmeniz gereken, başka kimseyle paylaşmamanız gereken çok önemli bir anahtardır. Türkçesi ‘Özel Anahtar’dır. Yukarıda bahsettiğimiz bütün cüzdanlarda bulunur ve kaydolduğunuzda ya da edindiğinizde size özel oluşturulur. Bu private key’ler bir back-up/güvenlik anahtarı da denilebilir. Size özel oluşturduğunuz Private Key‘in kötü niyetli kişilerin eline geçmesi durumunda hesabınızdaki tüm parayı kaybedebilirsiniz. Bu yüzden bunu bir kağıda yazıp kimsenin göremeyeceği bir yerde saklayabilirsiniz.

Anahtarlarınıza mutlaka sahip çıkın!

Anahtarınızı kimseyle paylaşmamaktır. Zira cüzdan numaranız herkes tarafından bilinebilir, bilinse bile kimse anahtar olmadan sizin cüzdanınızdan para çekemez, başka yere gönderemez. Ancak anahtarı bilen kişi, cüzdanın gerçek manada sahibidir. Birisi cüzdan anahtarınızı biliyorsa, cüzdanınızı kullanma, tüm kripto para varlığınızı isterse çekme, kendine gönderme, harcama vb. tüm haklara sahiptir. Anahtarınızın bir başkası tarafından bilinmesi halinde, yasal olarak da bir hakkınız ve güvenceniz yoktur. Zira cüzdana kimin eriştiğinin tespit edilmesi imkansızdır. Bu yüzden cüzdan anahtarlarınızı çok iyi saklamak zorundasınız. Eğer bu şekilde çekinceleriniz ve şüpheleriniz varsa, soğuk cüzdan ya da donanım cüzdanı kullanmanız, eğer yazılım cüzdan (mobil ya da bilgisayarda) veya borsa cüzdanı kullanıyorsanız da iki adımlı doğrulama seçeneklerini aktif etmeniz şiddetle tavsiye edilir.

İlginizi Çekebilir:  Fork, Hard Fork nedir, nasıl oluşur?
Bitcoin ve kripto paralarla ilgili en güncel ve son dakika haberlerine anında ulaşmak için Gazetecoin.com'u Twitter’da takip edin, Google News’te takip edin, Instagram’da takip edin, Facebook sayfamızı beğenin ve Telegram kanalımıza katılın!