Cumhurbaşkanlığı tarafından açıklanan ve onaylanan Türkiye Cumhuriyeti Yeni Ekonomi Programı’nda, Bitcoin başta olmak üzere kripto paralara yönelik çalışmaların yer alması çeşitli soru işaretlerine ve tartışmalara neden oldu.

Yeni Ekonomi Programı’nda ilgili kısım şöyle yer alıyor:

“Dijital olarak alınıp satılabilen ve transfer edilebilen, dijital bir değeri temsil eden sanal varlıklar kullanılarak yapılan işlemlerin vergilendirilmesine yönelik çalışmalar sürdürülecek, bu varlıkların suçun finansmanında kullanılmasının önlenmesine yönelik bir takip mekanizması tesis edilecektir.”

Peki Bitcoin’e vergi gelecek mi? Bitcoin ve kripto paralar vergilendirilecek mi? Bitcoin’e ne kadar vergi gelecek? Bitcoin vergisi ne kadar olacak?

Açıklamak gerekirse maddede iki önemli vurgu var:

  • Bitcoin başta olmak üzere tüm dijital varlıklar, altcoin, token ve NFT’ler ile yapılan “işlemlerin” vergilendirilmesi için çalışmaların yürütüldüğü,
  • Dijital para birimlerinin yasadışı işlemlerde kullanılmasına yönelik bir denetim mekanizmasının kurulacağı.

Öncelikle, metinde kripto para bulundurmanın, madenciliğin ya da stake etmenin (faize yatırarak pasif gelir elde etmenin) vergilendirileceğine dair bir ifade bulunmuyor. Yani, cüzdanlarınızda ya da stake hesaplarınızda duran bakiyeleriniz, halen güvendeler.

Metinde yer alan “… kullanılarak yapılan işlemlerin” vurgusu, dijital para birimleri kullanılarak yapılan alışverişleri kapsıyor. Örneğin, Bitcoin ile ödeme kabul ederek bir ürün ya da hizmet sattınız. Mevcut durumda, fatura kesmek zorunda olmadığınız takdirde, bu satışın kayıt altına  alınması, dolayısıyla da vergilendirilmesi mümkün değildir. Metinden anlaşıldığı kadarıyla, yapılacak bir düzenleme ile Bitcoin ya da altcoin’ler ile alınacak ödemeler, bu yolla alım-satımlar ve ticarete yönelik bir kayıt mekanizması oluşturulmaya çalışılacak.

Ancak teknik olarak bu imkansıza yakın. Bitcoin ve kripto paralar ile yapılan para transferlerinin kayıt altına alınması, takip edilmesi mümkün değildir.

Türkiye’de hükümet ne yapabilir?

İster nakit para ile, ister kripto para ile olsun farketmez, yapılan her alışveriş ve alım-satım için bildirme ve fatura-fiş kesme yükümlülüğünü arttırabilir. (Mevcutta zaten böyle bir yükümlülük var, ancak “nakit ödeyeyim fiş kesme”, “şahsi hesabına havale yapayım, fatura kesme” şeklinde bu yükümlülüğün etrafından dolanıldığı da bir gerçek.) Bu yükümlülüğe uyulmadığının tespiti halinde geriye dönük cezaları ağırlaştırabilir, uymayanların ileriye dönük faaliyetlerine engel olunabilir vb.

İlginizi Çekebilir:  Merkez Bankası dijital parasında sıcak gelişme! Tarih verildi ve ekonomik programda resmen yer aldı...

Ayrıca “sanal varlıklar kullanılarak yapılan işlemlerin” denilerek, Türk Lirası ya da benzer fiat varlıklar (itibari para birimleri) kullanılarak yapılan satım işlemleri de kastediliyor olabilir. Dikkat; alım değil, zira bugün 50 bin Dolar karşılığında alınan 1 BTC’nin bu değer üzerinden vergilendirilmesi ve yarın fiyatın 100 bin Dolar’a çıkması durumunda aradaki farkın tekrar hesaplanması, vergiye dahil edilmesi zaten karışık olan süreci daha da karıştıracaktır.

Ancak x bir borsadan TL karşılığı satıp, karşılığını banka hesabınıza çektiğiniz Bitcoin ve altcoin’lerin vergilendirilmesi mümkün olabilir. Bu durumda, kişilerin ya da kurumların banka hesaplarına, devlete kayıtlı kripto para borsalarından gelecek her türlü para transferi bir tür gelir vergisine tabi tutulabilir.

Metinde belirtilen “bu varlıkların suçun finansmanında kullanılmasının önlenmesine yönelik bir takip mekanizması tesis edilecektir.” cümlesine gelecek olursak; bugün AB yasaları kapsamında faaliyet gösteren kripto para borsaları zaten halihazırda kara parayı aklamaya karşı önlemler geliştirmiş durumdadır. Türk borsalarının da kayıt olurken istediği, kimlik fotoğrafı, kimlikle selfie, dilekçeyle selfie gibi “know your customer – müşterini tanı” uygulamaları esasen bu nedenle yapılmaktadır.

“Suçun finansmanı” tabirinden kasıt, Bitcoin başta olmak üzere dijital para birimleriyle ve kripto varlıklarla yapılan ödemelerle yasadışı işlemlerin yapılabiliyor olmasıdır. uyuşturucu satışından, terör finansmanına, yasadışı bahisten, organ ve insan kaçakçılığına, kara para aklamadan vergi kaçakçılığına kadar birçok kayıtdışı işlem, dijital para birimlerinin anonimlik ve özgürlük ilkeleri sayesinde teknik olarak takip edilmeleri imkansız olarak yapılabilmektedir.

Metinde buna yönelik olarak tesis edileceği açıklanan “takip mekanizması”, kripto borsalarına yönelik bir dizi tedbir olabilir. Örneğin; yabancı kripto para borsalarına, Türkiye’de temsilcilik bulundurma, Türk vatandaşı yatırımcıların cüzdanlarındaki kripto varlıkların bakiyelerini ve hareketlerini bildirme zorunluluğu, aynı şekilde yerli kripto para borsalarına da müşterilerin kayıtlarını tutma, kimlik, bakiye ve transferlerini bildirme zorunluluğu getirilebilir.

İlginizi Çekebilir:  Merkez Bankası Başkanı Şahap Kavcıoğlu'ndan dijital para açıklaması: Eylül'de başlayacak

Ancak bu da teknik olarak çözüme yönelik bir tedbir olamaz. Zira, kripto para borsalarından yapılacak transferler bir noktaya kadar takip edilebilir ya da kayıt altına alınabilir ancak merkeziyetsiz borsalar, merkeziyetsiz cüzdan uygulamaları, yazılım ve mobil cüzdanlar, donanım cüzdanlar başta olmak üzere her türlü soğuk cüzdanlar bu takip mekanizmasının dışında kalacaktır.

Yurtdışında kripto paralarda vergi oranı ne kadar?

Peki ülkemizin yöneticileri ve bürokratları yeni çağın getirdiği bu gibi sorunlarla boğuşadursun, diğer ülkelerde durum ne? Hangi ülkede Bitcoin’e vergi var, hangi ülkede Bitcoin vergisi ne kadar?

  • Örneğin Almanya, tam bir HODL cenneti. Bu ülkede, kripto paralarınızı bir yıldan fazla cüzdanınızda tutar ve sonra satarsanız, vergi ödemiyorsunuz. Eğer kısa vadeli alım-satım yapan bir trader’seniz ve işlemlerinizdeki karınız 600 Euro’yu geçmiyorsa yine sorun yok. Bu rakamın üzerindeki kısa vadeli alım satımlarda ise %45’e kadar vergi uygulanabiliyor.
  • Komşu Bulgaristan ise HODL falan dinlemiyor, kripto varlıkların satışından elde edilen kardan sabit %10 gelir vergisi tahsil ediyor. Ancak satıştan zarar ettiyseniz, vergi ödemiyorsunuz.
  • Estonya’da da her türlü kripto para satışından elde edilen kara %20 gelir vergisi uygulanıyor.
  • Fransa’da alım satımların ticari mi yoksa kişisel olarak mı yapıldığına bakılarak, %66’ya varan bir vergi uygulanıyor.
  • Hırvatistan’da kripto para satışlarından elde edilen kara %12 vergi uygulanıyor ve aynı yıl içinde alım satım yapılıp zarar edildiyse, zarar beyan edilebiliyor.
  • İngiltere’de eğer ticari olarak değil de kişisel alım satım yapıyorsanız %10, trader olarak yani ticari olarak bu işi yapıyorsanız ve 12.500 Sterlin’den fazla kar ediyorsanız %20 ile %45 oranında vergi ödeniyor.
  • İspanya’da kısa dönemli yani bir yılın altındaki alım satımlarda %50’ye varan vergi uygulanırken, uzun süreli yatırımlarda bu oran %19’a kadar düşüyor. İspanya HODL seviyor.
  • Dünyaya bankacılık sistemini öğreten İsviçre’de ise alım satıma herhangi bir vergi uygulanmıyor ancak her yılın sonunda cüzdanlarınızdaki kripto para varlıkları, aynen itibari para varlıklarınız gibi kişisel mülk sayılarak hesaplanıyor. Eğer toplam kripto varlığınız 100 bin İsviçre Frangı’ndan az ise vergi ödenmiyor ancak fazlaysa en fazla %1’i oranında bir vergi alınıyor.
  • İtalya’da kripto para alım satımları döviz ile aynı kabul edilerek %26 oranında vergilendiriliyor.
  • Norveç, alım satımlardan %25 vergi alıyor.
  • Portekiz’de herhangi bir vergi düzenlemesi bulunmuyor. Slovenya’da ise sadece kripto para ile ödeme alınması durumunda gelir vergisi tahsil ediliyor.
  • Amerika Birleşik Devletleri’nde itibari para ile kripto para satışı, kripto para takası, kripto para ile bir ürün ya da hizmet satmak, madencilik ya da hard fork sonucu kripto para kazanmak vergiye tabi ancak itibari para ile kripto para satın almak, kripto para ile bağış ya da hediye vermek, cüzdanlar arası kripto para aktarmak vergiye tabi değil.
  • Güney Kore’de yeni üzerinde çalışılan bir yasaya göre, alım satımlarda elde edilen kardan %22 vergi alınacak.
  • Japonya’da ise alım satım ve madencilikten elde edilen gelirler %55’e kadar vergilendirilebiliyor.
İlginizi Çekebilir:  Jerome Powell: Kripto para çıkarmayacağız
Bitcoin ve kripto paralarla ilgili en güncel ve son dakika haberlerine anında ulaşmak için Gazetecoin.com'u Twitter’da takip edin, Google News’te takip edin, Instagram’da takip edin, Facebook sayfamızı beğenin ve Telegram kanalımıza katılın!